Cronenberg’s cyborg: Tech kleding als onderdeel van ons lichaam

Door Adriënne van der Werf op

David Cronenberg voorspelde een toekomst waarin we steeds afhankelijker worden van technologie en de objecten die daarbij horen. Naast thema’s zoals Virtual Reality zijn letterlijke, vaak seksuele, exoskeletten een groot thema in Cronenberg’s oeuvre. Neem de beenbeugels in Crash en de baarmoederlijke protheses in Dead Ringers. Allemaal losse objecten die onderdeel worden van ons lijf. Maar hoe zit het met onze kleding – de stof waarmee we ons omhullen, onze tweede huid? In hoeverre is technologie daarvan al een onderdeel?

David Cronenberg’s Crash

Een exoskelet of uitwendig skelet is een omhulling, dat dient ter bescherming van het lichaam van een organisme. Beugels en protheses zijn daarin duidelijke voorbeelden die ook echt een beschermende functie hebben. De cyborg (fysieke samensmelting van mens en machine) is niet eens zo ver weg. Zeker in een tijd waarin technologie steeds onmisbaarder wordt.

LA Gears

We kennen allemaal nog wel de lichtgevende LA Gearsgympen die je nooit mocht krijgen van je moeder. Maar ook de hypercolor shirts, die later (in 2002) door American Apparel werden verkocht. Shirts die van kleur veranderden naarmate de temperatuur stijgt. Het resultaat: nog gekleurdere oksels dan je al had. Deze in eerste instantie enorme hypes, verdwenen echter snel. Als het technische aspect van de kleding uitsluitend werd gepresenteerd als ‘nieuw ding’, zonder duidelijke functie, bleek de trend van korte duur te zijn.

Hypercolor T-shirt van American Apparel

Op conceptueel gebied werden er in de jaren negentig vooruitstrevende ontwerpen gepresenteerd. Neem Hussein Chalayan; met zijn SS 2000 collectie liet hij modellen de catwalk op lopen in fiberglas, metaal en katoen. Als vliegtuigen met aan de zijkant en achterkant kleppen die bij beweging een roze stof onthullen. Chalayan beweegt zich (nog steeds) tussen performance kunst en mode waarbij hij zijn ontwerpen tot leven laat komen op de catwalk. Hij speelt met de context van mode waarin het sociale, culturele en technologische aspect van kleding altijd naar boven komt.

Hussein Chalayan SS 2000

Studio Roosegaarde gebruikt ook techniek als middel om bepaalde sociale processen zichtbaar te maken. Met het modeproject INTIMACY   zoeken zij naar de relatie tussen intimiteit en technologie: kledingstukken die reageren op de hardslag van de drager, of doorzichtig worden bij sociale interactie. Kleding wordt daarmee het middel om het lichaam nog meer leven te geven en is niet gericht op de technologie zelf in die zin dat de drager er geen betere versie van wordt.

INTIMACY door Studio Roosegaarde

Wat de voorbeelden hiervoor allemaal met elkaar gemeen hebben, is dat de technologie vanaf de buitenkant te zien is. We zien de lichten, de uit elkaar schuivende vormen en de transparant wordende stof. Maar waar nu ook juist de aandacht op wordt gelegd, is de praktische functie die de stof kan hebben. De nuttige werking die de deeltjes in het weefsel hebben.

Dit illustreert de Nederlandse ontwerper Borre Akkersdijk aan de hand van zijn BB Suit. Een pak geweven met koperdraad dat aangesloten is op elektronische chips, en voorzien is van een ingebouwde WiFi-hotspot, muziekbibliotheek en GPS.

Maar zoals Borre zelf aangeeft: “Het kan nog niet gezien worden als draagbare technologie, eerder technologie die je meeneemt. Daarvoor moet de praktische kant, zoals waterbestendigheid van chips, nog meer ontwikkeld worden.”

BB Suit door Borre Akkersdijk

Ook ontwerpster Pauline van Dongen creëerde stoffen met zonnecellen die je smartphone of andere apparaten op kunnen laden. Alleen zijn er nog geen zonnecellen op de markt die gewassen kunnen worden.

Vooral in sportkleding is technologie nu echt onderdeel van het kledingstuk geworden. Neem bijvoorbeeld antibacteriële kleding, kleding die muggen afweert of een wetsuit die je onzichtbaar maakt voor haaien. Ze zijn al in de maak, maar nog te duur voor de commerciële markt.

Nylon Nanotechnologie

Het is een kwestie van tijd tot de cyborg door de Kalverstraat loopt. Als voorbijganger zal je het waarschijnlijk niet eens is zien. De toekomst ligt op moleculair gebied, in de vezels van de stof, maar daarvoor is de techniek nog niet voldoende ontwikkeld.

David Cronenberg’s Dead Ringers

In hoeverre Cronenberg’s Cyborgs vertaald zullen worden in het modebeeld, is aan de ontwerpers die het modebeeld bepalen. Ik nodig ze graag uit om de gruwelijke tweeling te werk zien gaan met hun metalen protheses in Dead Ringers.

Verschillende voorwerpen uit films zoals Dead Ringers en Crash zijn tot 24 september te zien tijdens David Cronenberg: The Exhibition in het Eye film museum. Dead Ringers wordt nog één keer vertoond op 5 augustus. Voor Crash kan je 18 augustus, 3, 4 en 17 september terecht in het EYE.

 

Gerelateerd aan evenement

Het Nieuwe Vlees

Gerelateerd aan evenement

Het Nieuwe Vlees

Shortreads

Filmisch vinyl: waarom zijn 70mm-vertoningen zo magisch?

Shortreads

Manifesto: als kunstenaarsmanifesten gespeeld worden door een dakloze, gaan ze surreëel klinken

Shortreads

Crash (1996) laat zien hoe porno esthetisch en filosofisch verantwoord kan zijn

Shortreads

Fiber Festival 2017 laat je nadenken over wat menselijkheid eigenlijk betekent

Celluloid

Shortreads

Vijf tips om naar een filminstallatie te kijken

Anthony McCall

Longreads

Anthony McCall