Dit zijn de films die iedereen nodig heeft in 2017

Door Thijs Brandhof op

2016. Kort samengevat het jaar dat Trump won en we veel talent verloren. En daarmee de reden dat ik uitkijk naar 2017. Niet voor een schone lei; zo werkt de wereld niet. Maar wel voor een bewust tegengeluid en het vieren van diversiteit.

Want hoe vaak film ook de functie van vermaak heeft, het kan veel meer betekenen. Soms moet dat zelfs; dan is het de stem die protest uitdraagt, vergeten mensen of onderwerpen belicht, en ons aan het denken zet. Anders dan journalistiek dat kan; cinema vertelt verhalen en sleurt je de beleving in van een personage. Het draait niet hoofdzakelijk om feiten, maar om een gevoel. Om een perspectief en nabijheid die een verbondenheid teweeg kan brengen. Film brengt de bouwstukken voor bruggen.

Witte buurt, witte school
Neem mij nou. Ik groeide op in een witte buurt, zat op een witte school en arm waren we niet. Een gelukspositie waarvan mijn ouders zich godzijdank bewust waren en die ze inzetten om mij en mijn broertje meer van de wereld bij te brengen. Via musea, boeken, docu’s, theater, reizen en – ja hoor – film kwam ik in aanraking met andere culturen, omstandigheden en dus: verscheidenheid. Helaas is dat niet vanzelfsprekend; anno 2016 blijkt ‘de ander’ nog steeds vreemd en eng. En een grote groep ziet de vreselijke uitzonderingen van het achtuurjournaal als de regel. Wat de politieke en educatieve keuzes weer beïnvloedt.

Een film kan van ‘de ander’ gewoon een mens als jij en ik maken. Moonlight is zo’n film. In Amerika verscheen-ie dit jaar al, maar bij ons komt hij pas op 26 januari uit. Het is het relaas van een zwarte jongen op zoek naar zichzelf, waarbij de film zijn weg van kind tot man volgt. Behalve de setting in Miami – een multiculturele plek waar grote verschillen tussen arm en rijk bestaan – is het ook belangrijk dat de film “unapologetically black” is. Er is geen blanke hoofdpersoon die de kijker de “vreemde wereld” inloodst – een construct dat nog steeds door veel films gebruikt wordt – maar gewoon het verhaal van een donkere jongen, onomwonden.

Zwarte panter
En dat is maar goed ook. Het wordt tijd dat Hollywoods voorliefde voor de witte man eindigt en vrouwen en minderheden dezelfde aandacht krijgen. Daarom zijn superheldenfilms als Wonder Woman (die 1 juni verschijnt) en Black Panther (pas uit in 2018) ook zo belangrijk. Grootse verhalen waar kinderen hun dromen aan op kunnen hangen, zoals witte, heteroseksuele jongens dat al decennia doen.

Een verandering in cultuur begint namelijk bij nieuwe generaties die geconfronteerd worden met nieuwe, andere beeldvorming. Aan de hand waarvan zij hun ideeën weer ontwikkelen. Hoe meer er sprake is van diversiteit en hoe minder van sociale constructen – dat een groep op basis van ras, geslacht of seksuele voorkeur bijvoorbeeld minder rechten heeft en kansen krijgt – des te beter. Want wanneer jouw beeld van ‘normaal’ vol zit met verschillen, dan zie je die verschillen niet meer.

Arm en verslaafd
Om diezelfde reden is het belangrijk te kijken waar we vandaan komen. Vanaf 26 januari vertelt Hidden Figures bijvoorbeeld het vergeten verhaal van een groep Afro-Amerikaanse vrouwen die in de jaren ‘60 een sleutelrol vervulden bij NASA’s eerste ruimtemissies. 23 februari komt Jeff Nichols’ Loving uit: een actuele en karaktergedreven film over een Amerikaanse rechtszaak uit 1967, als gevolg van de gevangenisstraf die een interraciaal echtpaar kreeg. Zo lang geleden speelde die zaak dus nog niet eens en inmiddels – hoewel er echt stappen gemaakt zijn – is gelijkheid nog steeds niet bereikt. Jordan Peele maakte er Get Out over, een horrorfilm die 14 april uitkomt en gaat over een zwarte jongen die de ouders van zijn witte vriendin ontmoet, waarna de boel wel heel snel heel sinister wordt.

Manchester By The Sea (19 januari te zien) vertelt dan weer een verhaal over de witte onderklasse van Amerika en werd door Amerikaanse critici gelauwerd als een melancholisch verhaal over echte mensen. Het belooft een rauwe, realistische film te zijn, over imperfecte mensen die roeien met de riemen die ze hebben, waarvan drank er een is.

De vraag blijft dan natuurlijk of films als deze een breed genoeg publiek bereiken. Waarschijnlijk niet; in het gunstigste geval tonen idealistische leraren ze over een paar jaar aan hun klassen. Toch is het van belang dat ze gemaakt worden; het zijn verhalen die we moeten blijven vertellen omdat ze de kijker verrijken, ook al is dat er waarschijnlijk een die al gelooft in de “agenda” van de filmmaker.

Slechte politiek als brandhout
Maar los gezien van de kijker, is de productie van deze films simpelweg erg belangrijk. Het zorgt ervoor dat het publiek steeds meer verschillende gezichten en (waargebeurde) verhalen in Amerikaanse films ziet, en dat dat vanzelfsprekender wordt. Zo valt er een lijn te trekken van cult, naar indie, naar mainstream. Om zo de kans te grijpen het beeld van een stereotiepe leading man te veranderen. Waardoor hij bijvoorbeeld geen man meer is. Of wat voor kleur dan ook. Films als Fruitvale Station (2013) – een kleine film die door pers en prijzen enorm in de spotlight kwam te staan – kunnen zo echt het verschil maken.

Hoe dan ook: in 2017 dus geen tekort aan geëngageerde karakterstukken over echte mensen. Het gaat nog interessant zijn welke films er vanaf 2017 gemaakt zullen worden. Een slecht politiek klimaat is vaak het brandhout dat nodig is voor vurige films vol bezieling en scherpte. Zulke maaksels gaan we ongetwijfeld in 2018 zien. Kunnen we “The Donald” dan toch nog ergens dankbaar voor zijn?

Thijs Brandhof is tekst- en communicatieman bij het contentbureau Mister Koreander. Hij ademt films en series. Kijkt hij niks, dan is hij op zoek naar het laatste nieuws of in-depth interviews. Zijn favoriete film is al jaren Donnie Darko.

Shortreads

Het debat over Wonder Woman legt de verdeeldheid onder feministen bloot

Shortreads

Get Out is niet alleen een satire op de VS, de film gaat ook over ons

Shortreads

I Am Not Your Negro: waarom de zorgeloze glimlach van Doris Day niet zo onschuldig is als ze lijkt

Shortreads

Waarom ik nog steeds films koop

Longreads

Waarom gedeelde superheldenfilms gevaarlijk zijn

Longreads

Waarom films vol vrouwen vaak niet feministisch zijn