Exposing: curator Zippora Elders (Foam)

Door Redactie op

EXPOSED gaat op 11 september een speciale samenwerking aan met Foam Fotografiemuseum Amsterdam. Curator Zippora Elders stelde een kleine tentoonstelling samen als onderdeel van de openingsavond EXPOSED x Michelangelo Antonioni. De geselecteerde foto’s zijn verwant aan de stijl en thema’s van de regisseur, en samengesteld uit de limited prints van galerie Foam Editions. EXPOSED sprak Zippora over Antonioni, de selectie van foto’s en over Foam.

Wie ben je en wat doe je voor Foam?

Ik ben Zippora Elders, 29, en woon in Amsterdam. Ik ben kunsthistoricus 20ste en 21ste eeuw en werk als curator bij Foam.

Hoe kijk je met een fotografie-bril naar de films van Antonioni?

Ik kijk denk ik niet met een fotografie-bril of film-bril. Hoogstens met een curatorbril, maar niet te vaak hoop ik, haha. Mijn achtergrond is beeldende kunst, en ik hou van cultuur, dus met die voorliefde kijk ik graag naar de wereld om me heen. Bij de films van Antonioni valt natuurlijk zijn aandacht voor kadrering en mise-en-scène op, hij heeft een scherp oog voor detail en vertelt zijn verhalen ook echt met beeld; gemoedstoestanden, emotie, karakterontwikkeling – hij construeert ze visueel. Ik geloof dat L’Avventura de eerste film is die ik van hem zag, die beeldschone eindeloze shots, die eenzame leegte, het raakte me meteen van binnen. Ongelooflijk knap vind ik dat.

Bergen buiten, bergen binnen, 1975 © Johan van der Keuken/ Willem van Zoetendaal

Elke vierkante centimeter van het beeld telde bij Antonioni. Lange opnamen, aandacht voor detail en een fascinatie voor architectuur kenmerken zijn filmische universum, dat bekend staat om de desolate landschappen, woestijnwegen, nevelige industriegebieden en verstilde zeegezichten. De werken in de selectie vertonen overeenkomsten met dat filmische universum. Een aantal van de fotografen werkt(e) bovendien als filmmaker. De suggestie en poëzie van het uitgekiende beeld, maar ook het creëren van beeld, staat vaak centraal. Welke verhalen schuilen er achter deze plekken, waarom roepen bepaalde composities bepaalde gevoelens op?

Hoe ben je tot je selectie gekomen van de prints?

Natuurlijk had ik intuïtief vrij snel een aantal fotografen in mijn hoofd. Het was echter ook belangrijk te onderzoeken welke van hun foto’s we momenteel bij Foam Editions verkopen… Ik heb in eerste instantie op beeld gelet – compositie, techniek, kleurgebruik. Maar het interessante is dat verwant beeld vaak samengaat met verwante thema’s. Deze fotografen zijn gefascineerd door plekken: gebouwen, wegen, natuurgebieden, industrie. We zien bijna geen mensen in de foto’s, soms een schaduw of een enkele figurant, maar de locaties spelen de hoofdrol.

Tegelijkertijd is de suggestie die van de beelden uitgaat – het verborgen narratief, de mogelijke geschiedenis, de onzichtbare aanwezigheid van mensen – een uitgangspunt van de fotografen. Ook is de techniek heel belangrijk, en in die zin de materialiteit van de fotografie: Awoiska van der Molen werkte bijvoorbeeld met zeer lange sluitertijden en Emilie Hudig gebruikte ongewone film, et cetera. Op verschillende manieren gaan deze fotografen heel nauwkeurig op zoek naar het beeld dat ze precies willen hebben, ze struinen bijzondere plekken af en wachten op het juiste moment. De foto’s die je hier ziet zijn geen snapshots. De makers namen de tijd, net als Antonioni.

Desert Street, 2006 © Taiyo Onorato/Nico Krebs

Kun je één of twee fotografen uitlichten?

Taiyo Onorato & Nico Krebs (geb. 1979) zijn de enige niet-Nederlandse fotografen in de selectie. De Zwitsers leerden elkaar kennen op de kunstacademie in Zürich en werken als duo. Tussen 2005 en 2009 maakten ze een aantal autoreizen door de VS. De foto Desert Street komt uit 2006 en is onderdeel van de bijbehorende publicatie, hun doorbraak The Great Unreal. In dit boek vangen ze zowel de indrukwekkende leegte van het Amerikaanse landschap als het romantische clichébeeld van de road trip. Hoewel ze hun foto’s zorgvuldig construeren, met veel kennis van de geschiedenis van het medium, is ook altijd hun subtiele humor voelbaar. Desert Street roept associaties op met Antonioni’s film Zabriskie Point uit 1970 – net als de foto van Raimond Wouda, trouwens – terwijl de andere foto van Onorato & Krebs, Köpenicker 2, juist op stedelijke architectuur reflecteert, wat weer losjes doet denken aan Antonioni’s L’Eclisse (1962).

Het tragische verhaal achter de foto van Petra Noordkamp * (geb. 1967) is direct gerelateerd aan Italiaanse modernistische architectuur. De foto La Madre, il figlio, l’architetto komt uit haar project La Madre. Aanleiding was haar kortstondige relatie met Emilio Quaroni, zoon van de bekende Italiaanse architect Ludovico Quaroni. Na hun relatie kwam Noordkamp erachter dat Emilio zijn moeder vermoord had. Lange tijd wilde ze iets met dat gruwelijke feit doen, maar ze wist niet wat. Jaren later, toevallig in Sicilië, raakte ze gefascineerd door de modernistische kerk La Chiesa Madre. Bij nader onderzoek bleek deze ontworpen te zijn door Emilio’s vader! Zo kwam alles op bizarre wijze samen. Haar vervreemdende werk kenmerkt zich door eenvoud, leegte en vorm: eveneens een parallel met Antonioni’s films.

La Madre, il figlio, l’architetto 2012 © Petra Noordkamp

Naast het werk van Hudig, Van der Molen, Noordkamp en Onorato & Krebs, bevat de selectie werk van: Marie-José Jongerius, Johan van der Keuken, Misha de Ridder en Raimond Wouda. Stuk voor stuk hele interessante fotografen!

Wat is er op dit moment in Foam te zien?

Er zijn vier tentoonstellingen te zien, heel uiteenlopend van aard, met fotojournalistiek, documentaire series, eigentijdse beeldende kunst en een meer ruimtelijke, theatrale presentatie. In de bijzondere tentoonstelling van de Nederlandse beeldende kunstenaar Anne de Vries, wordt duidelijk hoe zijn beeldtaal is beïnvloed door het internet, corporate branding, commerciële visuele merchandising en stockfotografie. De Japanse fotograaf Momo Okabe, die de Foam Paul Huf Award dit jaar won, heeft een solotentoonstelling in de voorzalen met werk uit haar boeken Bible en Dildo. De zalen hangen vol snapshots van haar leven en vrienden, waaronder een aantal transgenders, die worstelen met hun identiteit binnen de Japanse maatschappij.

Helemaal bovenin is de presentatie van de Franse Jean-Vincent Simonet te zien, nauw verbonden met de 19de eeuwse teksten van Compte de Lautréamont rond romantiek, chaos, bestialiteit en wetenschap. De 23-jarige Simonet is trouwens ook geselecteerd voor Foam Talent dit jaar. Last but not least, vanaf vandaag (11 september) hebben we een indrukwekkende tentoonstelling met originele contactvellen van Magnum in huis, met Henri Cartier-Bresson, Elliot Erwitt, Martin Parr, Alec Soth en vele anderen. En alle werken uit de tentoonstelling in EYE zijn te koop in Foam, alsook via  www.foam.org.

* Tijdens EXPOSED x Michelangelo Antonioni draait op de Brommerbios Petra Noordkamps korte film Arcadia (2014).

Zippora Elders zal aanstaande vrijdag 11 september tijdens EXPOSED x Michelangelo Antonioni nog een korte toelichting geven op de geselecteerde werken. Benieuwd? Deze toelichting is bij te wonen om 22:00 uur bij de ingang van Cinema 1.

 

Zippora Elders © Bram Prins

Gerelateerd aan evenement

Opening Michelangelo Antonioni

Gerelateerd aan evenement

Opening Michelangelo Antonioni

Ryoji Ikeda

Shortreads

13 feiten over kunstenaar Ryoji Ikeda die je leven absoluut gaan verrijken

Interviews

Filmmaker Cao Guimarães: ‘Ik zal het leven altijd verkiezen boven kunst’

Shortreads

Het werk van Cao Guimarães is een ode aan toevalligheid en verwondering

Interviews

Fotograaf Danny Griffioen: ‘Op een foto wil ik iemand leren kennen’

Celluloid

Shortreads

Zo ziet een week uit het leven van regisseur Jeroen Dankers eruit

Celluloid

Shortreads

Vijf tips om naar een filminstallatie te kijken