Film versus cinema

Door Stefan Schoorl op

Wat onderscheidt de Hollywoodfilm van de betere cinema? En wat wordt er eigenlijk bedoeld met ‘beter’? Het gebruik van het woord ‘cinema’ ten op zichte van ‘film’ (of nog beter, het Amerikaanse ‘movie’) geeft al een verschil aan. Termen die we daarnaast verder nog in de strijd kunnen gooien zijn: ‘arthouse’ of ‘filmhuis’ en ‘indiefilm’. Zelf vind ik het verhelderend om tegenover de Hollywood-blockbuster het begrip ‘auteursfilm’ te plaatsen.

De auteur, in dit geval de regisseur en vaak ook schrijver van de film, is de kunstenaar die vanuit zijn individuele visie een film maakt. In Hollywood stelt de regisseur vaak niet veel voor en is hij een vervangbare pion van de grote studio’s, zoals MGM en 20th Century Fox. Deze studio’s bezitten het geld en bepalen dus de wie, wat, waar en hoe van de productie.

Een duidelijk verschil tussen Hollywood en de auteursfilm is dat Hollywood een op zichzelf staande (entertainment)industrie is. Een industrie die zichzelf ook in stand moet houden. Er zijn gigantische bedragen mee gemoeid, dus een risico nemen met een eigenzinnige filmmaker komt zelden voor. Veel veiliger is het om een sequel te maken van een succesvolle film of om een blik striphelden open te maken. Het werkt, dus dan is zelfs een wasbeer met een mitrailleur een go.¹

Terug naar de auteursfilm. Waar Hollywood zich richt op de massa, richt de auteursfilm zich op een veel kleiner specifiek publiek. Of richt het zich uberhaupt wel op een publiek? Laat ik een voorbeeld noemen. Als ik de termen auteur, film en Nederland achter elkaar noem, dan komt er bij mij één naam direct naar boven drijven: Alex van Warmerdam. Zijn laatste film Schneider vs. Bax² is net uitgekomen en lijkt zich eigenlijk qua doelgroep nergens op te richten (de doelgroep van Warmerdam-adepten daargelaten, die komen toch wel).

Naast doelgroep, lijkt ‘genre’ ook wel een niet bestaand begrip in het woordenboek van Van Warmerdam. De film is eigenlijk niet meer dan een reeks van gebeurtenissen. De vraag is: houdt de kunstenaar zich met dit soort (triviale) zaken bezig? Ik ben bij van Warmerdam geneigd te zeggen van niet. En misschien moet de auteur zich daar ook helemaal niet mee bezig houden, maar zich focussen op ideeën, zijn unieke visie en de uitwerking daarvan.

Schneider vs. Bax draait nu in EYE. Guardians of the Galaxy niet.

¹Guardians of The Galaxy, 2014 (Marvel Studios). Budget: ca. $170.000.000, omzet: $333.130.696 (1-1-2015).
²Schneider vs. Bax, 2015 (Graniet Film). Budget: ca. $3.000.000, omzet: €115.083 (3-6-2015).

Longreads

Achter de voordeur met Alex van Warmerdam

Interviews

Regisseur Daisuke Miyazaki: ‘Het met respect vernielen van de klassieke filmregels was super inspirerend voor me’

Shortreads

I Am Not Your Negro: waarom de zorgeloze glimlach van Doris Day niet zo onschuldig is als ze lijkt

Shortreads

De vijf mooiste Nederlandstalige filmdialogen

Longreads

Waarom gedeelde superheldenfilms gevaarlijk zijn

Longreads

District 9: Popcorn met een moraal